fa عوامل اجتماعی- اقتصادی تعیین کننده‌ی وضعیت بهره‌مندی خانوارها از خدمات سلامت: یک مطالعه‌ی مقطعی در کلان شهر تهران مدیریت خدمات بهداشتی درمانی Hospital Managment پژوهشی اصيل Original Research زمینه و هدف: دریافت و مصرف خدمات مراقبت سلامت را "بهره مندی" می نامند. عوامل اجتماعی- اقتصادی زیادی از جمله: درآمد، فرهنگ و تحصیلات بر بهره مندی از خدمات تاثیرگذار م یباشند. هدف از این مقاله معرفی عوامل اجتماعی - اقتصادی تعیین کننده ی وضعیت بهره مندی خانوارها از خدمات سلامت در کلان شهر تهران است. روش بررسی: مطالعه ی حاضر یک پژوهش توصیفی – تحلیلی و به صورت مقطعی است که در سال 1391 انجام شد . نمونه پژوهش شامل 792 خانوار ساکن تهران بودند. داده ها با استفاده از پرسش نامه ی سازمان جهانی بهداشت در بخش تحلیل گردید. stata خانوار جمع آوری شد و با استفاده از مدل لاجیستیک و نرم افزار 12 یافته ها: از متغیرهای مورد مطالعه، وضعیت درآمد خانوار، تحصیلات سرپرست خانوار، وجود فرد با بیماری مزمن، وجود فرد بالای 60 سال و فرد زیر 14 سال در خانوار، روابط قطعی و معناداری با وضعیت خدمات سلامت داشتند. بیمه، اثری مبهم و ضعیف بر بهره مندی از خدمات سلامت داشت. همچنین 23 درصد از خانوارهای مطالعه، تحت پوشش بیمه نبودند. نتیجه گیری: با توجه به سیاس تهای ابلاغی مقام معظم رهبری به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و توجه ویژه ی این سیاست ها به پوشش همگانی بیمه و حفاظت خانوارها و اصلاح نظا مهای پرداخت، شناسایی خانوارهایی که به دلایل مختلف اجتماعی- اقتصادی مجبورند بیش از سایر خانوارها از خدمات سلامت استفاده کنند، گام مهمی جهت حفاظت از خانوارهای آسیب پذیر و اصلاح نظام بهداشت و درمان کشور به شمار م یرود. Background and Aim: Receiving and using health care services is called health services uitilization. There are many socio-economic factors including income, culture, age and education affecting the utilization of the services. This survey aimed to study socio-economic determinants of health utilization in Tehran. Materials and Methods: This was a cross-sectional, population based health survey done in year 2013. The sample was 792 households living in Tehran. Data was collected by WHO (households) questionnaire, and analyzed using logistic model and stata12. Results: Among the study variables, households' income, presence of a person with chronic disease, education of the head of the household, and presence of person older than 60 and younger than 14 in households, had a significant statistical relationship with utilization. Insurance coverage had a vague and weak effect on the utilization of health services. Moreover about 23 percent of the households were not under insurance coverage. Conclusion: According to the announced policies by the supreme leader of the Islamic Republic of Iran to the Ministry of Health and Medical Education and by cconsidering the main focus of these policies on the universal insurance coverage, households financial security and reform of the payment system identifying households that utilize more health care services than any others because of any socio-economic reasons is a considerable step for providing financial security for vulnerable households and reforming health care system at the national level. عوامل اجتماعی- اقتصادی, بهره مندی خانوارها, خدمات سلامت Socio-Economic Factors, Household Utilization, Health Services 180 191 http://payavard.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-115&slc_lang=fa&sid=1 Aziz Rezapour عزیز رضاپور No Assistant Professor, Health Economics Department, School of Health Management and Information Sciences, Health Management and Economics Research Center, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استادیار گروه اقتصاد سلامت، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، مرکز تحقیقات علوم مدیریت و اقتصاد سلامت، دانشگاه علوم پزشکی ایران Farbod Ebadifard Azar فربد عبادی فرد آذر No Professor in Health Services Management, Health Management and Economics Research Center, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استاد مدیریت بهداشت و درمان، مرکز تحقیقات علوم مدیریت و اقتصاد سلامت، دانشگاه علوم پزشکی ایران Negar Yusef Zadeh نگار یوسف زاده No Master of Sciences Student in Health Services Management, Management and Health Economics Department, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، گروه مدیریت و اقتصاد سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران Fatemeh Hasanpour فاطمه حسن پور No Master of Sciences Student in Health Services Management, Management and Health Economics Department, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، گروه مدیریت و اقتصاد سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران Hossein Bagheri Faradonbeh حسین باقری فرادنبه No Master of Sciences Student in Health Technology Assessment, Health Services Management Department, School of Management and Medical Information Sciences, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد ارزیابی فناوری سلامت، گروه مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران Saeideh Ansari Nosrati سعیده انصاری نصرتی No Master of Sciences Student in Health Services Management, Management and Health Economics Department, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، گروه مدیریت و اقتصاد سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران Zahra Asemaneh زهرا آسمانه No Master of Sciences Student in Health Services Management, Management and Health Economics Department, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، گروه مدیریت و اقتصاد سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران Mohammad Hossein Ghafoori محمد حسین غفوری Mh-ghafuri@razi.tums.ac.ir Yes Master of Science in Health Economics, Health Management and Economics Research Center, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran کارشناس ارشد اقتصاد بهداشت، مرکز تحقیقات علوم مدیریت و اقتصاد سلامت، دانشگاه علوم پزشکی ایران